Katma Değer Vergisi (KDV) devlet bütçesinde en büyük gelir kalemi olan, verginin mükellefleri tarafından alıcıdan tahsil edilip beyanname vermek suretiyle hazineye aktarıldığı ve ticaretin her aşamasında olan bir vergidir. Böyle bir verginin sahtekarlar tarafından suistimal edilmesi de devleti en çok meşgul eden iştir.
Acaba bu sistem değiştirilip satış vergisine dönüştürülebilir mi?
Bir örnek üzerinden gidelim.
Ekmeği ele alalım. Tohumdan tüketime kadar geçen süreçlerde KDV seyri nasıl olmaktadır.
Üretimin her aşamasında KDV'yi indirim hakkına sahip olan, bir başka deyişle gerçek usulde KDV mükelleflerinin olduğu ve oranında yüzde 18 olduğunu varsayalım.
Çiftçi 1000 TL'ye aldığı tohuma 180 TL (%18) KDV ödemiştir. Tohumcunun ilk aşama olduğunu varsayarsak almış olduğu 180 TL KDV'yi devlete beyan ederek öder. Çiftçi üretmiş olduğu buğdayı 2000 TL'ye buğday tüccarına satmış ve bu satış üzerinden 360 TL KDV tahsil etmiştir. Tohumcuya ödediği 180 TL KDV'yi indirip kalan (360-180=) 180 TL KDV'yi devlete ödemiştir. Tüccar üreticiden aldığı buğdayı un fabrikasına 2500 TL'ye satmış ve bu satış üzerinden 450 TL KDV tahsil etmiştir. Üreticiye ödediği 360 TL KDV'yi indirip (450-360=) 90 TL KDV'yi devlete ödemiştir. Un fabrikası ürettiği unu 4000 TL'ye ekmek fırınına satmış ve bu satış üzerinden 720 TL KDV tahsil etmiştir. Tüccara ödediği 450 TL KDV'yi indirip (720-450=) 270 TL KDV'yi devlete ödemiştir. Son olarak fırıncı ekmeği 5000 TL'ye son tüketiciye (ev halkına) satmış ve bu satış üzerinden 900 TL KDV tahsil etmiştir. Un fabrikasına ödediği 720 TL KDV'yi indirip (900-720=) 180 TL KDV'yi devlete ödemiştir.
Hikayemiz burada bitiyor. Şayet ekmeği alan ticari bir işletme ise (örneğin bir lokanta) silsile devam eder, ta ki nihai tüketime kadar. Yani tüketim bir iktisadi organizasyon dışında oluncaya kadar.
Devlete ödenen KDV (180+180+90-270+180=) toplamı 900 TL olmuştur. Dikkat ederseniz bu tutarı tek seferde son tüketici yani ev halkı ödemiştir. Peki bu silsileye ne gerek var diyorsanız, ben de tam olarak bunu diyorum. KDV her aşamada hesaplanarak gereksiz bir işlem hacmi olacağına son aşamada bir defa olsa daha iyi olmaz mı? Hem işletmeler için muhasebeye ayırdığı zamandan ve maliyetten tasarruf sağlar, hem de en büyük sorun olan sahte fatura ortadan kalkar. Zira sahte faturanın cezasını (ekonomik olarak) çoğu zaman bilmeden kullanan masum mükellef çekmektedir.
Ticari işletmeler KDV ödemek için çalışmaz, amaçları kar etmektir. KDV konusunda aracılık etmektedirler, çoğu zaman bu vergi firmaya finansman yükü de getirmektedir. Fakat bazı uyanık mükellefler bu aracılığı çeşitli yöntemlerle istismar edip haksız kazanç sağlamaktadırlar. Ayrıca KDV iadeleri hem devlet ve hem de mükellefe bir çok maliyetler yüklemektedir. Devlet iade edeceği KDV için bir çok memur ve sistem maliyetine katlanmakta, mükellef te geciken iade ve kırtasiyecilikten dolayı çeşitli maliyetlere katlanmaktadır.
Vergi sistemimizde bir defaya mahsus olmak üzere alınan ÖTV adında bir vergi bulunmaktadır.
Bu vergi bir defaya mahsus ilk aşamada alınmaktadır.
Buna benzer bir şekilde KDV'de (adı da değişebilir belki) bir defaya mahsus olacak şekilde son aşamada (nihai tüketimde) alınabilir. Teknolojinin geliştiği ve herkesin (kişilerin ve kurumların) bir kimlik numarası olduğu sistemde bunu yapmak mümkündür. KDV uygulayıp uygulamamak alım yapan kişi ya da kurumun vergi kimlik numarasına göre sistem tarafından otomatik olarak tespit edilebilir. Sistem nihai tüketimde vergi uygular ve satışı yapan da tahsil ettiği bu vergiyi en kısa sürede hazineye aktarır.
KDV'nin silsile halinde alınması durumunda vergi hazineye daha erken girer diyorsanız, getirisi götürüsü dikkate alındığında bu da bir avantaj olmaktan çıkar kanaatimce.
Sanıyorum ABD'de tek aşamalı olarak satış vergisi şeklinde bir uygulama var.
Daha önce Kurumlar Vergisi için de bir yazım olmuştu. İki yazı dikkate alındığında Gelir Vergisi ve Satış Vergisi üzerinde sistemin yoğunlaşması verimliliği artıracak ve basitleştirilmiş sistem daha etkin bir şekilde denetlenebilecektir.
Hiç yorum yok :
Yorum Gönder